Circulair bouwen: nieuw perspectief voor de natuur, de economie en bewoners van Parkstad

Circulariteit & Duurzaamheid

De regio Parkstad staat voor een grote transformatieopgave. Rond 8.000 woningen zijn klaar voor de sloop en meer dan 100.000 m2 winkeloppervlak moet uit de markt worden genomen. Daartegenover staat de bouw van ongeveer 1.500 nieuwe woningen. Programma-adviseur Paul Consten van de Stadsregio Parkstad Limburg erkent dat de opgave aanzienlijk is, tegelijkertijd ziet hij veel kansen. Op het gebied van circulair bouwen bijvoorbeeld.

Bij circulair bouwen gaat het om duurzaam gebruik van materialen en middelen. Een gebouw is circulair als bij het ontwerp, bij het behoud en beheer materialen in een gesloten kringloop blijven. Met een veel beperktere CO2-belasting als resultaat. Tegelijkertijd draagt circulair bouwen bij aan een leefbare en vitale regio. Circulaire bouw past in de beweging die Parkstad maakt binnen de transitie naar een circulaire regio in 2050.

Grote impact

Paul: “In de transitie naar een circulaire economie is in de bouw veel winst te halen. Op landelijk niveau is de bouw verantwoordelijk voor ongeveer 50% van de vraag naar materialen en 11% van de CO2-uitstoot. Deze cijfers tonen aan dat we met een circulaire bouw een grote impact kunnen maken. Zover is het echter nog niet. We staan aan het begin van de transformatie. De afgelopen jaren hebben we wel al veel ervaring opgedaan met diverse projecten, zoals bijvoorbeeld SUPERLOCAL in Kerkrade, Digital Deconstruction en GTB Lab in Heerlen. Op die kennis en expertise bouwen we nu voort.”

Inzicht en samenwerking in de keten

Om tot versnelling te komen is inzicht in vraag en aanbod van materialen nodig. “Vragen die we moeten beantwoorden zijn: welke woningen moeten worden gesloopt, welke materialen (beton, hout, staal, bakstenen) komen vrij (urban mining), wat is de waarde daarvan, om welke massa het gaat en wat is de CO2-belasting? Om de waarde van deze materialen vast te stellen en te behouden moet er regionale ketensamenwerking worden ontwikkeld zo dat deze materialen weer hergebruikt worden in nieuwe projecten. Binnen projecten maken we gebruik van de zogenaamde R-ladder, die de mate van circulariteit aangeeft (hoe hoger op de R-ladder, hoe meer circulair). Door veel materialen te hergebruiken houden we de CO2 impact laag.” 

Rol Parkstadregio

Een circulaire bouw vraagt om samenwerking in de keten, een gezond en goed functionerend ecosysteem en voldoende schaalgrootte. Hier ligt volgens Paul Consten een taak van de Parkstadregio. “De rol van de overheid is voorwaardenscheppend. Partijen bij elkaar brengen, van elkaar leren en voorkomen dat iedereen het wiel zelf uitvindt. Kennis en expertise in kaart brengen en op een doelmatige manier delen, bijvoorbeeld via een kennisloket voor overheden en bedrijven.” Andere randvoorwaarden liggen op het gebied van wet- en regelgeving. “Wet- en regelgeving die stimuleert en ondersteunt in plaats van belemmert en/of afremt.”  Daarnaast is digitalisering een absolute noodzaak. “Een platform dat inzicht biedt in vraag een aanbod van materialen, beschikbaar is voor alle partijen en dat de handel in gebruikte bouwmaterialen en -producten faciliteert met betrouwbare gegevens over beschikbaarheid, kwaliteit en kwantiteit.”

Circulair ontwerpen

“We hebben nu te maken met oude gebouwen, bouwtekeningen die niet meer kloppen waardoor we continu tegen verrassingen aanlopen. Waar we natuurlijk naar toe willen is circulair ontwerpen zodat gebouwen straks volledig kunnen worden getransformeerd of hergebruikt. Daarvoor zijn ontwerpen nodig die alle mogelijkheden naar de toekomst openhouden, want de functie/behoefte van een gebouw verandert elke zeven jaar!”

Status

Waar staat Parkstad nu op het gebied van circulair bouwen? “De afgelopen jaren is veel kennis opgedaan in diverse projecten, we zijn goed in staat de bruikbaarheid van materialen en middelen te meten evenals hun toepasbaarheid in nieuwe gebouwen. We hebben tevens belangrijke stappen gezet op het gebied van digitalisering van de gebouwde omgeving. Volgende stappen liggen op het vlak van het maken van goede businesscases, productmarktcombinaties, het vermarkten van materialen en het verder mobiliseren van de stakeholders om ervoor zorgen dat ze elkaar versterken en (nog meer) samenwerken. Interessant is dat in de transitie naar circulaire bouw de rollen van verschillende partijen kunnen veranderen. Een sloper wordt bijvoorbeeld producent omdat hij materialen moet demonteren, sorteren, repareren en aan de man brengen. Daarnaast zijn we bezig met het optuigen van een uitvoeringsagenda. Dat is nodig om de vereiste randvoorwaarden te kunnen realiseren.”

Wie profiteert?

Met een circulaire bouw snijdt het mes aan verschillende kanten”, aldus Paul. “Het creëert nieuw perspectief in de vorm van leefbare en gezonde wijken en kernen, nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid (o.a. nieuw soort banen in verwerking van materialen), voorkomt afval, vermindert CO2-uitstoot en behoud waardevolle grondstoffen. Het stimuleert bovendien grensoverschrijdende samenwerking omdat onze oosterburen voor dezelfde uitdaging staan. Samen kunnen we elkaar versterken. Uiteindelijk profiteren de natuur, de economie en de inwoners van Parkstad van een circulaire bouw.”

Gerelateerde artikelen

Lubosch Land werkt aan bewustwording van urgentie van duurzaamheid

Circulariteit & Duurzaamheid

Groene Economie zet zich in voor duurzaam ondernemen door Limburgs MKB

Circulariteit & Duurzaamheid

Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg: Over 5 jaar eet 25% van de inwoners van Zuid-Limburg lokaal

Circulariteit & Duurzaamheid
Menu