De vrijetijdseconomie is een belangrijke economische pijler van Zuid-Limburg. Toerisme zorgt voor werkgelegenheid, bestedingen en draagt bij aan het in stand houden van het voorzieningenniveau in steden en dorpen, zoals winkels, horeca en culturele voorzieningen. Tegelijkertijd brengt het flinke uitdagingen met zich mee op het gebied van drukte, ruimtegebruik en leefbaarheid. Het onlangs gelanceerde dataportaal biedt gemeenten de informatie die nodig is om beleid te formuleren en evalueren, maatregelen te nemen en besluiten te onderbouwen richting raad en inwoners”, zegt Pascal Schreurs Projectleider Dataportaal VTE Limburg.
Tim Senden, beleidsadviseur en projectleider Vrijetijdseconomie gemeente Beekdaelen: “We zien dat de druk op bepaalde gebieden in het hoogseizoen toeneemt. Dan wil je als gemeente kunnen sturen en dat vraagt om actuele en betrouwbare data. Die data zijn er wel, maar tot nu toe erg versnipperd, onvoldoende actueel en lastig toegankelijk. Daardoor blijft waardevolle informatie onbenut.”
Gezamenlijk dataportaal
Limburg-breed is daarom een gezamenlijk dataportaal voor de vrijetijdseconomie ontwikkeld. Gemeenten, provincie, destinatiemarketingorganisaties (DMO’s) en brancheorganisaties trekken hierin samen op met als doel toeristisch beleid beter te kunnen onderbouwen en de balans tussen toerisme, leefbaarheid en natuur beter te bewaken. Pascal: “De Samenwerkende VVV’s Limburg (SVL) gaan het dataportaal beheren. Zij zorgen voor het verzamelen, verwerken en duiden van data en stellen deze beschikbaar via toegankelijke dashboards. De ontwikkeling en bouw van het portaal gebeurt in samenwerking met Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN) en sluit aan op landelijke initiatieven, zoals de Landelijke Data Alliantie. Die samenwerking is cruciaal. Alleen zo kom je tot betrouwbare, vergelijkbare data die op alle niveaus bruikbaar is.”
Sterke en transparante besluitvorming
“Het portaal bundelt dus verschillende databronnen en maakt die inzichtelijk via dashboards. Denk aan bezoekersaantallen en -stromen, verblijfsgegevens, toeristisch aanbod, economische effecten en impact op de leefomgeving. Zo ontstaat één gedeeld en actueel beeld van de vrijetijdseconomie in Limburg. We bouwen dit gefaseerd op zodat het portaal steeds uitgebreid wordt.” In 2026 wordt de eerste monitor gelanceerd in de vorm van de z.g. ‘Visitor Data Monitor’, die diverse bezoekersgegevens in beeld gaat brengen. Gevolgd in het najaar van 2026 door de introductie van de z.g. ‘Destination Data Monitor, die ons inzicht gaat bieden in het totale vrijetijdsaanbod in Limburg’, aldus Pascal.
Alinda Baggen, adviseur informatiemanagement gemeente Beekdaelen: “Het dataportaal verandert versnipperde informatie in een samenhangend kompas voor beleid op lokaal én regionaal niveau. Het helpt gemeenten om hun rol in bestemmingsmanagement beter in te vullen. Je kunt vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen en sturen op draagkracht: wat kan een gebied aan? En hoe zorg je dat economische kansen hand in hand gaan met leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit?” “Het dataportaal helpt op meerdere fronten”, bevestigt Pascal. “Je kunt beleidskeuzes beter onderbouwen, effecten van beleid monitoren en trends signaleren. Je kunt niet alleen terugkijken maar ook vooruit kijken. Het maakt slimme sturing mogelijk. Maar minstens zo belangrijk: het helpt om het gesprek te voeren met raad, ondernemers en inwoners op basis van feiten. Dat maakt besluitvorming transparanter en sterker.”
Praktijkvoorbeeld
Emmy Nellissen, strateeg bij de gemeente Vaals beschrijft een praktijkvoorbeeld. “Stel een middelgrote kern in Zuid-Limburg ziet dat het aantal bezoekers toeneemt. Ondernemers profiteren, tegelijkertijd ontstaan knelpunten rond drukte en parkeren. Het dataportaal kan hierbij helpen.”
Met het dataportaal krijgt de gemeente:
- Inzicht in de economische waarde en gedragingen van bezoekers
- Inzicht in vrijetijdsaanbod in onze provincie
- Inzicht in de bijdrage van het toerisme aan het lokale voorzieningenniveau
- analyseren waar en wanneer druk op de leefomgeving ontstaat
- monitoren of maatregelen effect hebben
Op basis daarvan kan de gemeente gerichter sturen, bijvoorbeeld door:
- te investeren in voorzieningen op plekken waar toerisme de leefbaarheid versterkt
- bezoekers beter te spreiden
- gerichte keuzes te maken in ruimtelijke ontwikkeling en vergunningverlening
Emmy: “Zo levert toerisme, naast een bijdrage aan de economie, de mogelijkheid om voorzieningen voor inwoners op peil te houden zonder dat de leefbaarheid onder druk komt te staan.”
Visie VTE Zuid-Limburg 2030
De Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg 2030 onderstreept het belang van datagedreven werken: om toerisme in balans te brengen met leefbaarheid, om economische kansen te benutten én om als regio gezamenlijk te kunnen sturen. Het dataportaal is de concrete invulling van die opgave en maakt het mogelijk om deze ambities in de praktijk waar te maken.
Meer info?
Op de website www.dataportaaltoerismelimburg.nl meer informatie over het Dataportaal Toerisme Limburg en/of mail naar info@dataportaaltoerismelimburg.nl
