Minder jongeren die de arbeidsmarkt opkomen, meer mensen die met pensioen gaan en personeelstekorten in onder meer techniek, zorg en ICT. Tegelijkertijd veranderen digitalisering, AI en de energietransitie het werk zelf. Hoe kan Zuid-Limburg er tegen deze achtergrond voor zorgen dat er voldoende mensen zijn met de kennis en vaardigheden die we nodig hebben?
Dit onderwerp staat centraal in de Human Capital Agenda Zuid-Limburg 2026-2030. Het Zuyd-lectoraat Employability, sociaal-economisch kenniscentrum NEIMED en Ecorys onderzochten in opdracht van Economic Board Zuid-Limburg en Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL), waar economische kansen liggen en wat die betekenen voor de arbeidsmarkt.
André Postema, voorzitter van de Economic Board Zuid-Limburg en collegevoorzitter van Zuyd Hogeschool:
“De Human Capital Agenda maakt duidelijk dat we economie, arbeidsmarkt en onderwijs in Zuid-Limburg in samenhang moeten bekijken. Voor economische groei en uiteindelijk onze brede welvaart, hebben we genoeg mensen nodig om het werk te kunnen doen. Mensen met de kennis en vaardigheden die onze regio nodig heeft. Daarom moeten we ervoor blijven zorgen dat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt goed op elkaar aansluiten, dat we talent behouden en mensen de kans geven om zich tijdens hun loopbaan te blijven ontwikkelen.”
Tom Dragstra, voorzitter Regionaal Beraad van de Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg:
“De opgaven waar we als regio voor staan, zijn te complex en veelomvattend om als individuele gemeente, onderwijsinstelling of werkgever op te lossen. Ze vragen om een gezamenlijke visie en daadkracht. Met deze Human Capital Agenda en de Strategische Meerjarenagenda van de Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg slaan we de handen ineen. We transformeren van losse initiatieven naar een krachtig, integraal netwerk waarin we de verbinding leggen tussen economie, onderwijs en arbeidsmarkt. Alleen samen creëren we de voorwaarden voor een regio waarin talent wordt benut, kansen toegankelijk zijn en iedereen naar vermogen kan deelnemen.”
De Human Capital Agenda kijkt naar de clusters met de grootste economische groeikansen voor Zuid-Limburg en legt de focus op chemie, hoogwaardige maakindustrie en Life Sciences & Health. AI, data, ICT en leren en ontwikkelen kunnen de economische groei in deze clusters verder aanjagen.
Versterken van de beroepsbevolking
Twee onderzoekers die betrokken waren bij de totstandkoming van de agenda, geven een toelichting op wat er nodig is om die kansen te benutten en de arbeidsmarkt hierop voor te bereiden.
In Zuid-Limburg krimpt en vergrijst de beroepsbevolking. Als we niets doen, lopen de tekorten op de arbeidsmarkt de komende jaren verder op. Niet alleen in cruciale sectoren zoals techniek en ICT, maar in alle sectoren en op alle opleidingsniveaus.
Jol Stoffers, lector employability bij Zuyd, hoogleraar bij de Open Universiteit en wetenschappelijk directeur NEIMED: “Door vergrijzing en ontgroening moeten we slimmer omgaan met het talent dat er is. Dat betekent onbenut arbeidspotentieel beter benutten en talent behouden en aantrekken, maar óók investeren in vaardigheden, duurzame inzetbaarheid en arbeidsproductiviteit. Zo versterken we de kwaliteit van onze beroepsbevolking en ons toekomstige verdienvermogen.”
Bij het behouden en aantrekken van talent spelen de beschikbaarheid van woningen, bereikbaarheid, voorzieningen en een aantrekkelijk leefklimaat mee in de keuze van mensen om voor Zuid-Limburg te kiezen of er te blijven.
Toekomstgericht organiseren van de arbeidsmarkt
Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en professionals moeten zich blijven ontwikkelen. Bedrijven, met name het mkb, maar ook publieke werkgevers, hebben niet altijd de capaciteit om te investeren in innovatie, scholing en duurzame inzetbaarheid.
Joost Hoedemakers, senior onderzoeker bij het lectoraat Employability en NEIMED en projectleider van de Human Capital Agenda Zuid-Limburg: “We kunnen het mkb hierbij gericht helpen door kennis te delen en ondersteuning te bieden. Bijvoorbeeld door samen te kijken hoe je werk met behulp van technologie anders kunt organiseren en daarmee de arbeidsproductiviteit kunt verhogen. Ook kunnen we praktijkgerichte oplossingen bieden voor vraagstukken rond leren en ontwikkelen en passend leiderschap om werknemers duurzaam inzetbaar te houden.”
Opleiding en werk beter op elkaar laten aansluiten
Opleidingen en de arbeidsmarkt sluiten nog niet altijd goed genoeg op elkaar aan. Het onderwijsaanbod kan nog beter worden afgestemd op wat de regionale arbeidsmarkt nodig heeft.
Jol Stoffers: “De arbeidsmarkt verandert snel. Daarom moeten we niet alleen naar diploma’s kijken, maar vooral naar de kennis, vaardigheden en kwaliteiten die mensen hebben en kunnen ontwikkelen. Dat vraagt om nauwere samenwerking tussen onderwijs en werkgevers en om flexibele mogelijkheden voor om- en bijscholing gedurende de hele loopbaan.”
Kiezen waar Zuid-Limburg sterk in is
Clusters waarin Zuid-Limburg al sterk is en waarin verdere groei mogelijk is, zijn chemie, hoogwaardige maakindustrie en Life Sciences & Health. De Brightlands-campussen spelen daarin een belangrijke rol: hier komen onderzoek en innovatie samen. Ook de ligging tussen economische gebieden als Brainport Eindhoven, Aken en Hasselt biedt kansen.
Joost Hoedemakers: “We mogen veel duidelijker laten zien wat Zuid-Limburg economisch te bieden heeft. Nu we weten waar de economische kansen liggen, kunnen we gerichtere keuzes maken en daar doelgericht op inzetten. Bijvoorbeeld door talent te verbinden aan de economische kansen en ambities van de regio.”
Van agenda naar uitvoering
Nu komt het erop aan de agenda uit te voeren. Voor chemie, hoogwaardige maakindustrie en Life Sciences & Health komen er zogenoemde clustertafels. Bedrijven, onderwijs, overheid en werknemers bespreken daar wat er binnen hun sector nodig is en maken afspraken over de uitvoering.
“De kern is dat economie, arbeidsmarkt en onderwijs niet los van elkaar kunnen worden gezien. Door gericht te investeren in talent, skills en innovatie en in de clusters waarin Zuid-Limburg sterk is, versterken we zowel ons toekomstige verdienvermogen als de brede welvaart”, vat Jol Stoffers samen.
Van Zuid-Limburg naar heel Limburg
Limburg bestaat uit drie arbeidsmarktregio’s, die alle werken aan voldoende en goed opgeleide mensen. Deze Human Capital Agenda richt op Zuid-Limburg, maar dezelfde uitdagingen op de arbeidsmarkt en het behoud van talent spelen in de hele provincie. Volgens André Postema is het tijd om de krachten te bundelen en te komen tot één gezamenlijke aanpak voor heel Limburg.
André Postema: “Eén agenda voor heel Limburg is precies wat we nodig hebben. Maar die komt er niet vanzelf. Deze Human Capital Agenda voor Zuid-Limburg is voor wat betreft insteek en gehanteerde systematiek uitstekend schaalbaar naar het niveau van Limburg en de euregio Maas-Rijn. Alle reden dus om hier gezamenlijk de schouders onder te zetten.”
De Human Capital Agenda Zuid-Limburg 2026–2030 is opgesteld door NEIMED, het Zuyd Lectoraat Employability en Ecorys in opdracht van de Economic Board Zuid-Limburg en Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL). ESZL voert de regie over de uitvoering.
Bekijk hier de Human Capital Agenda
